Doc. Dr. Ramazan Mercan

Domuz Gribi

Domuz gribi þu anda bütün toplumda ve medyada en çok konuþulan ve tartýþýlan konulardan birisidir. Hastalýða karþý aþýnýn kýsa sürede geliþtirilmesi bize gelen sorularý daha da artýrmýþtýr. Aþýnýn kýsa sürede geliþtirilmesi yeterince test edilmediði þeklinde kuþkular doðurmuþ ve bütün dünyada gerek doktorlar arasýnda, gerekse toplum tarafýndan yeterince kabul görmemesine neden olmuþtur. Bu konuda en güvenilir kurumlardan birisi olan CDC aþýlanmayý önermesine karþýn, toplumdaki kuþku ve aþýnýn yan etkileri konusundaki kaygýlar devam etmekte ve aþýlanma çok yaygýnlaþmayacakmýþ gibi görünmektedir. Gebelerde çocukla ilgili kaygýlar da bu konudaki kararsýzlýðý artýrmaktadýr.

Domuz gribi H1N1 virüsünün neden olduðu gripal bir enfeksiyon olup, klinik belirtiler diðer influenza enfeksiyonlarýnda görülen belirtilerden bir farklýlýk göstermemektedir. En çok görülen belirtiler ateþ ve öksürük olup, burun akýntýsý, baþ aðrýsý, solunum sýkýntýsý, kas aðrýlarý ve bazý hastalarda bulantý ve ishal gibi belirtiler görülebilir. Belirtilere bakýldýðýnda diðer gripal enfeksiyonlardan bir farklýlýk göstermediði açýkça görülebilmektedir. Domuz gribi olan hastalarýn yaklaþýk %15’inde bulgular aðýr olduðu için hastaneye yatmak zorunda kalýrlar. Hafif veya orta þiddetli enfeksiyonu olan hastalar evde izlenebilir, ancak bu hastalar hýzla kötü bir tabloya girebileceði için özellikle tedavi baþlandýktan sonra ilk 24 saat içerisinde sürekli telefonla iletiþim kurularak tedaviye yanýtý izlenmelidir.

Gebelikte Tarama Testlerinde Yenilikler

Gebelik döneminde yapýlan tarama testleri ve izlemde son 1 yýl içerisinde önemli deðiþiklikler gerçekleþti. Bunun en önemli nedeni ultrasondaki geliþmeler ve anomalilerin önemli bir bölümünün ultrason muayeneleri ile görülebilmesidir. Ayrýca test sonuçlarý ile amniosentez sonuçlarý ve anomali oranlarý arasýndaki iliþkileri gösteren veriler de bu konudaki deðiþikliklerin diðer önemli bir nedenini oluþturmaktadýr.

Gebelikte karyotip bozukluklarýnýn ve özellikle Down sendromunun tanýsýnda þu anda ikili test ve ense kalýnlýðýnýn birlikte deðerlendirildiði kombine test, üçlü ve dörtlü testler uygulanmaktadýr.

SMEAR TESTI-HPV SON DURUM

Türkiye’de HPV sýklýðý konusunda kesin veriler bulunmamakla birlikte hýzla arttýðýný söyleyebiliriz. Normal kadýn-doðum muayenesi ve smear testi için baþvuran hastalarda giderek daha fazla test anormalliði ve dolayýsý ile HPV pozitifliði görüyoruz. HPV ile rahim aðzý kanseri arasýndaki iliþki hastalarda ciddi bir stres ve anksiyeteye neden olmaktadýr. Hasta ve yakýnlarý öncellikle doktoru yoðun bir soru yaðmuruna tutmakta, ancak doktorun söylediklerinin büyük bir kýsmý o anda anlaþýlamamakta veya yanlýþ anlaþýlmaktadýr. Hasta açýsýndan o anda ilgilendiði en önemli konu bunun kanserle iliþkisi ve hatta o anda kanser olup olmadýðýdýr. Doktorun yoðun açýklamalarý ortada kanser gibi ciddi bir durum sözkonusu olduðu için tatmin edici bulunmamakta ve sýklýkla ikinci bir doktor görüþü ve internette bilgi arayýþýna geçilmektedir. Ancak bu konuda ne yazýk ki internette yazýlarýn bile önemli bir bölümünde doðru bilgilere ulaþýlamamaktadýr. Hastalarý depresyona kadar giden bir tabloya sürükleyen en önemli yanlýþ bilgi HPV’nin hiçbir zaman vücuttan temizlenmeyeceðidir. Tam tersine HPV enfeksiyonlarýnýn büyük bir bölümü geçici bir enfeksiyona neden olmakta ve %90’ý 2 yýl içerisinde vücuttan temizlenmektedir.

PREMATUR OVARIAN YETMEZLÝK

Prematür over yetmezliði (POF- prematür ovarian failure) 40 yaþýndan önce adetlerin kesilmesi olarak tanýmlanýr. Ancak gerçek anlamda prematür over yetmezliði bir toplumdaki ortalama menopoz yaþýndan 2 standart sapma daha genç bir yaþta adet görmeme, seks hormonlarýnda azalma ve hipofizdeki gonadotropin adý verilen hormonlarda artma olarak tanýmlanýr. POF hiç adet görmeme þeklinde görülebileceði gibi, belirli bir süre adet gördükten daha sonraki bir dönemde de ortaya çýkabilir ve 40 yaþýn altýndaki kadýnlarýn %1’inde görülür.

STRESS VE KISIRLIK

Kýsýrlýk genel olarak çiftlerin %15’inde görülmekte ve birçok psikososyal etkiye yol açmaktadýr. Günümüzde evlilik yaþý ve dolayýsý ile çocuk doðurma yaþýndaki gecikme ve cinsel geçiþli hastalýklardaki artýþýn doðurganlýk üzerindeki olumsuz etkilerine karþýn kýsýrlýk oranýnda önemli bir artýþ gözlenememiþtir. Kýsýrlýðýn kiþide yarattýðý psikolojik etkiler sosyokültürel özelliklere baðlý olarak deðiþiklik göstermektedir. Bazý toplumlarda kadýnýn aile içerisindeki konumunu deðiþtirmesinin tek yolu çocuk doðurmasýdýr. Geliþmekte ve geliþmiþ ülkelerde bu kadar katý bir durum söz konusu olmamakla birlikte, kýsýrlýk sorunu olan çiftlerde psikolojik sorunlara oldukça sýk rastlanabilmektedir.

GEBELÝK DÝABETÝ ve DOÐUM SONRASI DÖNEM

Gebelik diabeti tanýsý ilk defa gebelik sýrasýnda konulan diabet olarak adlandýrýlmaktadýr. Gebelik diabeti veya gestasyonel diabeti taramasý konusunda genel anlamda bir görüþ birliði bulunmakta ve gebeliðin 24-28 haftalarý arasýnda 50-gram glukoz yüklemesi ile tarama yapýlmaktadýr. Eðer diabet açýsýndan bir risk faktörü varsa bu tarama daha erken haftalarda da yapýlabilmektedir. Ýlk tarama testinde glukoz deðeri yüksek olan gebelere daha sonra 75-gram veya 100-gram glukoz yüklemesi testi yapýlarak diabet olup olmadýðý araþtýrýlmaktadýr.

DOÐURGANLIK ARTIRILABÝLÝR MÝ?

Çiftlerin %10 ile %15’inde infertilite, yani kýsýrlýk sorunu görülür. Gebe kalýnamayan sürenin uzamasý ile birlikte çiftlerde doðurganlýðý artýrýcý doðal etkenler konusunda bir arayýþ baþlar. Gebelik oluþmamasý çiftlerde öfke ile birlikte doðal yollarla gebelik konusunda gerçekdýþý birçok doðal tedavi yöntemine baþvurmasýna neden olur. Tedavi ile çocuk sahibi olma düþüncesi kolay kabul edilemez ve kendine güvende bir sarsýlmaya neden olur. Ayrýca çocuk sahibi olamama süresi uzadýkça cinsel iliþki sadece gebelik elde etmeye endekslenir ve sonuç olarak cinselliðin sadece çocuk sahibi olmaya yönelik bir aktivite olarak algýlanmasýna neden olur. Bir süre sonra erkek ve kadýnda cinsel fonksiyon bozukluklarý ortaya çýkabilir. Bu yazýda doðurganlýðý artýrýcý önlemler konusunda sýklýkla baþvurulan yöntemlere deðineceðiz.

GEBELÝK VE RADYOLOJÝK TETKÝKLER

Gebelik döneminde hekimlere gelen en sýk sorulardan biriside radyasyona maruz kalma veya radyolojik tetkiklerin bebek üzerindeki etkileri ile ilgilidir. Genellikle gebelik testi yapýlmadan radyolojik film çekimleri ile ilgili sorularla daha çok karþýlaþmakla birlikte, gebelik sýrasýnda bazen radyolojik tetkiklere baþvurma zorunlu hale geldiði için yine benzer sorularla karþýlaþabiliyoruz. Gebelerde radyolojik tetkikler giderek daha sýk kullanýlmaktadýr ve son zamanlarda yapýlan bir çalýþmada son 10 yýl içerisinde gebelerde radyolojik tetkiklere baþvurma oranýnýn %121 arttýðý görülmüþtür. Hekimler arasýnda da gebelikte radyasyona maruz kalmanýn olumsuz etkileri konusunda deðiþik görüþlere rastlanabilmektedir.

HPV AÞILARINDA SON DURUM

HPV virüslerinin rahim aðzý kanserleri ve genital siðillerle ile iliþkisi çok iyi bilinmektedir. Smear testinin düzenli olarak yapýlmasý ile rahim aðzý kanserinde %75-90 oranýnda bir azalma görülmüþtür. Ancak yine de smear testi anomalilerinin hastada yarattýðý psikolojik sorunlar, sýk izlem gerekliliði, tedavi maliyeti ve önemli ölçüde azalmasýna karþýn kanserin tam olarak önlenememesi gibi konular aþýya olan gereksinimi ortaya koymaktadýr. Aþýya ilgi zaman zaman artmakla birlikte nadiren de olsa rastlanan yan etkiler kuþkuya neden olmaktadýr.

Gebelikte Tarama Testlerinde Degisiklikler

Gebe kadýnlarýn merak ettiði en önemli konulardan bir tanesi de gebelikte tarama testlerinin ne zaman yapýlacaðýdýr. Bazý hastalar bu testleri direk olarak bebeðin bir zeka testi gibi kabul etmekte ve anormal bir sonuç durumunda da ciddi bir yýkýma uðramaktadýr. Bu testlerle ilgili ayrýntýlara girmeden önce bu testlerin sadece bir tarama testi olduklarýný, bize sadece bebeðin durumu konusunda bir fikir verdiklerini ve normal-anormal sonuçlarýn mutlak bir sonuç olmadýðýný söylemek istiyorum. Hastaya test yapýlmadan önce bu durumun detaylý olarak anlatýlmasý, anormal sonuç durumunda hastalarýn gereksiz stres ve panik durumunu önleyecektir.